W artykule przedstawiono leczenie endodontyczne pierwszego trzonowego zęba żuchwy z czterema krętymi kanałami – dwoma mezjalnymi oraz dwoma dystalnymi.

TITLE: Endodontic treatment of a mandibular first moral with four curved root canals
STRESZCZENIE: Znajomość anatomii systemów korzeniowych w zębach dla lekarza endodonty ma bardzo duże znaczenie. W artykule przedstawiono leczenie endodontyczne pierwszego trzonowego zęba żuchwy z czterema krętymi kanałami – dwoma mezjalnymi oraz dwoma dystalnymi. Zaproponowano metodę chemomechanicznego opracowania kanałów oraz sposób wypełniania metodą „ciągłej fali” w przypadku, gdy kanały mają wspólne ujście wierzchołkowe.
SŁOWA KLUCZOWE: ząb trzonowy żuchwy, leczenie kanałowe, anatomia kanałów korzeniowych, morfologia kanałów korzeniowych
SUMMARY: The knowledge of root canal systems anatomy is of great significance for an endodontist. The article presents the endodontic treatment of a mandibular first moral with four curved root canals – two mesial and two distal ones. The chemomechanical method of root canals preparation has been proposed together with filling them by the “continuous wave” method when they have the joint orifice.
KEYWORDS: mandibular molar, endodontic treatment, anatomy of root canals, morphology of root canals

Celem artykułu jest przedstawienie przypadku klinicznego leczenia kanałowego pierwszego zęba trzonowego żuchwy z czterema krętymi kanałami. Dwa kanały przyśrodkowe mają wspólne ujście, podobnie dwa kanały odśrodkowe także mają wspólne ujście wierzchołkowe. System korzeniowy zakwalifikowano do II typu systemów kanałowych wg Vertucciego (1, 2) oraz II typu wg Weine’a (3). W artykule przedstawiono metodę opracowania kanałów korzeniowych z krzywizną w odcinku przywierzchołkowym oraz wypełnianie kanałów korzeniowych metodą ciągłej fali, gdy kanały łączą się ze sobą.

Leczenie endodontyczne jest powszechnie stosowaną procedurą w gabinecie stomatologicznym. Różnorodna anatomia systemów kanałowych nie pozwala na rutynę podczas zabiegu. Znajomość anatomii, cierpliwość i staranność podczas pracy są niezbędne, by uzyskać dobry efekt terapeutyczny (4, 5).

Poniżej opisano przypadek kliniczny leczenia kanałowego w zębie trzonowym z czterema kanałami mającymi trzy krzywizny.

W pierwszym zębie trzonowym żuchwy najczęściej spotykane są trzy kanały: przedsionkowy, językowy w korzeniu bliższym i jeden w korzeniu dalszym. Dwa kanały dalsze: przedsionkowy i językowy, występują w 7-29% zębów (1). Kanały bliższe, jak i dalsze mogą łączyć się ze sobą i mieć wspólne ujście. Według Ingle’a i Baklanda uzupełnione wg Cohena i Burnsa dwa kanały w korzeniu przyśrodkowym z jednym otworem zdarzają się w 40,5%, a dwa kanały w korzeniu odśrodkowym – w 61,5% przypadków (3).

Opis przypadku

30-letni pacjent zgłosił się do gabinetu z ostrym bólem zęba po lewej stronie twarzy. W badaniu stwierdzono wzmożoną reakcję zęba 36 na opuk oraz przedłużoną reakcję na chlorek etylu. RVG przylegające wykazało duże wypełnienie sięgające komory zęba oraz poszerzoną szparę ozębnej w zębie 36 (fot. 1). Zdiagnozowano ostry stan zapalny miazgi.

W znieczuleniu przewodowym 1,8 ml 4-proc. roztworu artykainy z 1:100 000 epinefryną (3M Espe) strepanowano komorę zęba. Następnie założono koferdam OptiDam (Kerr Corporation). Leczenie endodontyczne przeprowadzono w 2,5-krotnym powiększeniu za pomocą lup Univet Standard Techne (Optident). Wstępnego poszerzenia części koronowej kanałów (preflaring) dokonano narzędziem rotacyjnym ProTaper Gold SX (Dentsply Maillefer). Następnie pilnikami typu C (VDW) o rozmiarach 06 i 08 wg ISO, wykorzystując technikę balanced forces, za pomocą endometru wyznaczono długości robocze: 21 mm dwóch kanałów mezjalnych, 22 mm kanału dystalnego językowego oraz 22 mm kanału dystalnego policzkowego. Kolejnymi pilnikami ręcznymi typu C (VDW) o rozmiarach 10 i 15 wg ISO opracowano kanały na pełną długość roboczą, tworząc gładką ścieżkę (glide path). Kolejnym etapem było opracowanie mechaniczne kanałów przy zastosowaniu pilników ProTaper Gold S1, S2, F1, F2 (Dentsply Maillefer), stosując zalecane ustawienia (tab. 1).

Pilniki wprowadzane do kanału były pokryte cienką warstwą lubrykantu ENDO-PREP CREAM (CERKAMED). Podczas opracowania zastosowano środki płuczące: 5,25-proc. roztwór NaOCl (10 ml) aktywowany ultradźwiękami oraz 40-proc. kwas cytrynowy (5 ml), do usunięcia warstwy mazistej. Kanały osuszono papierowymi ćwiekami. Dopasowano ćwieki gutaperkowe o odpowiednim stopniu zbieżności na pełną długość roboczą we wszystkich kanałach i oznaczono ich długość. Następnie do kanału bliższego policzkowego wprowadzono pilnik K z wcześniej wprowadzonym ćwiekiem gutaperki w kanale bliższym językowym i tym sposobem wyznaczono długość ćwieka dla kanału bliższego policzkowego, która wynosiła 18 mm. Ćwiek gutaperki dla kanału bliższego policzkowego skrócono od strony największej zbieżności i dostosowano w kanale. Analogicznie wypełniono kanały dystalne. Zastosowano metodę kondensacji ciągłej fali przy użyciu EQ-V Full Kit (Refill) (META SYSTEMS) z uszczelniaczem AH Plus (DENTSPLY DeTrey). Ujście kanału zabezpieczono kolorowym materiałem typu flow, komorę i ubytek zamknięto opatrunkiem Riva self cure SC (SDI). Wykonano kontrolne zdjęcie RVG (fot. 2). Na kolejnej wizycie usunięto opatrunek, koronę zęba odbudowano kompozytem reflectys o kolorze A3 oraz A3O (ITENA), wykonując nakład techniką bezpośrednią. Kolejne zdjęcie kontrolne wykonano po czterech miesiącach od zakończonego leczenia (fot. 3).

Podsumowanie

Trzonowe zęby żuchwy mają różnorodną anatomię (6-8). Może to powodować trudności w prawidłowym opracowaniu kanałów, zwłaszcza przy wielu krzywiznach. Trzeba zachować staranność pracy na każdym etapie leczenia (9). Podczas leczenia endodontycznego złotym standardem staje się praca w powiększeniu (lupy lub mikroskop). Należy pamiętać o prawidłowym wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego (10).

Cierpliwość podczas pracy oraz szeroka znajomość anatomii systemów kanałowych będą gwarantem prawidłowego leczenia kanałowego.

Piśmiennictwo
  1. Wasti F., Shearer C., Wilson N.H.F.: Root canal system of the mandibular and maxillary first permanent molar teeth of South Asian Pacistanis. „Int. Endod. J.”, 2001, 34, 4, 263-266.
  2. Ahmed H. A. i wsp.: Root and canal morphology of permanent mandibular molars in a Sudenese population. „Int. Endodont. J.”, 2007, 40, 10, 766- 771.
  3. Barańska-Gachowska M.: Endodoncja wieku rozwojowego i dojrzałego. Wyd. Czelej, wyd. 1, 2004, 6, 137-165.
  4. Olczak K., Pawlicka H.: Materiały i środki stosowane przez dentystów podczas leczenia endodontyczego – badanie ankietowe. „Czas. Stomatolog”. 2008, 61, 12, 851-857.
  5. Pawlicka H.: Wytyczne postępowania leczniczego w endodoncji. „Stomatolog. Współcz.”, 2005, Supl 1, 8-12.
  6. Karaś B.: Powtórne leczenie endodontyczne pierwszego zęba trzonowego żuchwy z pięcioma kanałami. „MS”, 2014, 10.
  7. DeGrood M.E., Cunningham Ch.J.: Mandibular molar with 5 canals: report of case. „J. Endod.”, 2009, 108, 1, e55-e58.
  8. Reeh E.S.: Seven canals in a lower first molar. „J. Endod.”, 1998, 24, 7, 497-499.
  9. Pitt Ford T.R., Riccucci D., Saunders E.M., Stabholz A., Suter B. [Oprac.]: Wytyczne jakości leczenia endodontycznego: wspólny raport Europejskiego Stowarzyszenia Endodontycznego. Endodoncja.pl, 2007, 2,119-128.
  10. Różyło K.T., Różyło-Kalinowska I.: Radiologia stomatologiczna. Wyd. PZWL, wyd. 1, 2011, 3-4, 25-53.

Fot. 1. RVG przylegające wykazało duże wypełnienie sięgające komory zęba ; fot. archiwum autorek

Fot. 2. Zdjęcie kontrolne – opatrunek; fot. archiwum autorek

Fot. 3. Zdjęcie kontrolne – 4 miesiące po zakończeniu leczenia; fot. archiwum autorek

Tab. 1. Podział pilników
W związku z wejściem w dniu 25 maja 2018 roku nowych przepisów w zakresie ochrony danych osobowych (RODO), chcemy poinformować Cię o kilku ważnych kwestiach dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania Twoich danych osobowych. Prosimy abyś zapoznał się z informacją na temat Administratora danych osobowych, celu i zakresu przetwarzania danych oraz poznał swoje uprawnienia. W tym celu przygotowaliśmy dla Ciebie szczegółową informację dotyczącą przetwarzania danych osobowych.
Wszelkie informacje znajdziesz tutaj.
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą nową Polityką Prywatności.
W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu z naszym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych pod adresem iodo@elamed.pl

Zamknij